Regulateurshuis
Dit karakteristieke bouwsel maakte deel uit van het complex van de voormalige gemeentelijke gasfabriek. Van de gashouder in de fabriek ging het gas via een zogenaamde regulateur naar het stadsnet. Daar werd de gasdruk machinaal gereduceerd tot een vooraf ingestelde waarde. De gemeente liet in 1892, als uitbreiding van het gasnet, een tweede buis aanleggen die de stad van gas moest voorzien. Hiervoor werd door de Groninger architect K.H. Holthuis een apart gebouw ontworpen, waarin beide regulateurs konden worden ondergebracht en waar bovendien nog plaats was voor een derde exemplaar. Waarschijnlijk hebben in de ruimte waar de regulateurs stonden opgesteld ook meters gestaan om de gepasseerde hoeveelheid gas te meten.
Het regulateurshuisje heeft een hoog aaibaarheidsgehalte. De plattegrond van het rijksmonument is gebaseerd op een Grieks kruis en telt één bouwlaag met een opmerkelijke laat 19de eeuwse vormgeving in zogenaamde Chalet-stijl. Al in 1922 kreeg het regulateurshuis een nieuwe bestemming. Het werd de portiersloge van het op hetzelfde terrein gevestigde gemeentelijke elektriciteitsbedrijf. Vanwege deze nieuwe functie werd het gebouw aan de zuidkant uitgebreid. De bescheiden uitbreiding is zó zorgvuldig uitgevoerd dat deze nauwelijks als toevoeging herkenbaar is. Boven de ingang bevindt zich een tegeltableau van pottenbakker Anno Smit uit 1954. Dit was als cadeau door het personeel aangeboden, ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van de gasfabriek.
De kleurstelling van het gebouw was ooit wit met groen op de kozijnen van ramen en deuren. Uit kleurenonderzoek bleek dat het gebouwtje oorspronkelijk een rode kleur op de goten en raamkozijnen kende. De reconstructie van de oorspronkelijke kleuren was goed mogelijk omdat deze nog compleet aanwezig waren op de gevel achter de uitbreiding van 1921. Tijdens de restauratie werd ook veel aandacht besteed aan het herstel van de detaillering van goten en aan de dakafwerking. De grond onder het huisje was vervuild en moest worden afgegraven. Hiervoor was het nodig om het gebouw op palen te zetten. Nu staat het huisje, na het verdwijnen van de industrie, in de nieuwe woonwijk Ebbingekwartier.
Mede door de Groninger monumentenzorg zijn verschillende gebouwen bewaard gebleven: van de Machinefabriek - tegenwoordig een theater - via jongerenpodium Simplon, gevestigd in een oude fabriek aan het Boterdiep, tot de dubbele loods en het regulateurshuisje van de gasfabriek. Samen met het Oosterhamrikkanaal, speciaal gegraven om kolen per schip bij de gasfabriek te bezorgen, vormen deze gebouwen de relicten van voorbije tijden.
Locatie
Kolendrift 19
Jaar
1892
Ontwerp
Plaats
Groningen
Status
Rijksmonument